earthquake Son Depremler (Türkiye — Canlı) star

Nasıl Çalışır

Bu araç, Türkiye ve yakın çevresindeki (Ege, Marmara, Doğu Anadolu, Karadeniz dahil) son depremleri Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün son deprem listesinden — topluluğun sağladığı açık bir API aracılığıyla — doğrudan tarayıcınıza çeker. Bu kaynağa erişilemediği anlarda araç otomatik olarak Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC) beslemesine geçer; EMSC de kendi verilerini büyük ölçüde AFAD ve bölgesel istasyon ağlarından toplar. Her satırda renk kodlu büyüklük, Kandilli'nin duyurduğu yer adı, derinlik ve olayın üzerinden ne kadar zaman geçtiği görünür. Konumunuzu paylaşırsanız liste, tamamen tarayıcınızda hesaplanan uzaklığa göre yeniden sıralanır — "bu bizim oradaydı galiba?" sorusunu tahminle değil veriyle yanıtlarsınız.

Büyüklük (magnitude) logaritmik bir ölçektir — bu, çoğu kişinin ilk bakışta gözden kaçırdığı kritik bir ayrıntıdır. Büyüklüğü 5,0'dan 6,0'a çıkan bir deprem "yüzde 20 daha güçlü" değildir; açığa çıkan sismik enerji yaklaşık 32 kat artar. İki tam birim fark — örneğin 4,0'dan 6,0'a — enerjide yaklaşık 1000 kat artış demektir. 7,5 büyüklüğündeki bir depremin neden 5,5 büyüklüğündeki bir depremden orantısız derecede daha yıkıcı olduğunun matematiksel açıklaması budur: sayılar birbirine yakın görünse de açığa çıkan fiziksel güç öyle değildir.

Örnek: aynı gün içinde kırsal bir bölgede 4,2 büyüklüğünde, bir şehir yakınında ise 6,3 büyüklüğünde iki deprem olduğunu düşünün. Listede art arda, aynı görünümde iki satır olarak yer alırlar — ama 6,3 büyüklüğündeki deprem, 4,2'lik depremin yaklaşık bin katı enerji açığa çıkarmıştır. Ham sayıya logaritmik bağlam katmadan bakmak, aradaki farkı ciddi biçimde küçümsetir.

Bilinmesi Gerekenler

• Büyüklük, şiddet değildir. Büyüklük, depremin kaynağındaki enerjiyi ölçer — olay için tek ve sabit bir sayıdır, nerede olursanız olun aynıdır. Şiddet ise genellikle Mercalli ölçeğiyle ayrı raporlanır ve belirli bir yerde sarsıntının ne kadar hissedildiğini ölçer; merkez üssüne uzaklığa, kırılmanın derinliğine ve yerel zemin yapısına göre yer yer değişir. Aynı deprem bir ilçede şiddetli hissedilirken otuz kilometre ötede neredeyse fark edilmeyebilir — bunu yalnızca büyüklük sayısına bakarak anlayamazsınız.
• İlk raporlar tahmindir, kesin değer değil. Bir olaydan dakikalar sonra gösterilen büyüklük, depremi ilk algılayan az sayıda istasyonun verisine dayanır. Sonraki saatlerde dünya genelinde daha fazla istasyon veri gönderdikçe değer düzeltilir — 5,4'ün 5,6'ya dönüşmesi gibi birkaç ondalıklık değişiklikler rutin bilimsel düzeltmedir, bu araçta ya da Kandilli/EMSC'nin ilk raporunda bir hata anlamına gelmez.
• Derinlik, yüzeyde hissedileni büyüklük kadar belirler. Yalnızca birkaç kilometre derinlikte gerçekleşen sığ bir 5,0 büyüklüğündeki deprem, 300 km derinlikteki bir 6,0'dan yüzeyde daha şiddetli hissedilebilir; çünkü derin bir kırılmanın enerjisi yüzeye ulaşana kadar çok daha uzun bir mesafede söner.
• Konumunuz cihazınızdan çıkmaz. Uzaklığa göre sıralama tamamen istemci tarafında yapılan bir hesaplamadır — koordinatlarınız bu siteye ya da Kandilli/EMSC'ye asla gönderilmez; besleme herkes için, nerede olursa olsun aynıdır.