trending_up Faiz Hesaplama star

Basit ve Bileşik Faiz Nasıl Hesaplanır

Basit faizde getiri her zaman yalnızca ilk anapara üzerinden hesaplanır: A = P × (1 + r × t). Burada P anapara, r yıllık oranın ondalık hâli, t ise yıl cinsinden süredir. Her yıl kazanılan tutar hep aynıdır, çünkü hesaplamanın tabanı hiç değişmez.

Bileşik faizde ise durum farklıdır: A = P × (1 + r/n)^(n×t). Burada n, faizin yılda kaç kez anaparaya eklendiğini gösterir (yıllık, aylık, günlük...). Faiz her eklendiğinde yeni anaparanın bir parçası hâline gelir; böylece bir sonraki dönemin faizi artık daha büyük bir taban üzerinden hesaplanır. Bu yüzden yalnızca oran değil, faizlendirme sıklığının kendisi de sonucu değiştirir.

Kısa vadede fark küçük görünse de uzun vadede çarpıcı hâle gelir. Örneğin 10.000 TL, yıllık %10 oranla 20 yıl boyunca değerlendirilsin: basit faizde tam olarak 30.000 TL'ye ulaşılır (10.000 TL anapara + 20.000 TL faiz, çünkü her yıl anaparanın %10'u olan 1.000 TL sabit kalır). Yıllık bileşik faizde ise aynı 10.000 TL yaklaşık 67.275 TL'ye çıkar — basit faizin iki katından fazla — çünkü ikinci yıldan itibaren kazanılan faiz kendisi de faiz getirmeye başlar. Faizlendirme aralığını kısaltmak (yıllık yerine aylık ya da günlük) sonucu biraz daha yükseltir; ancak bu etki, basit ile bileşik faiz arasındaki asıl farkın yanında oldukça küçük kalır.

Anaparayı, yıllık oranı ve süreyi girin, basit ya da bileşik seçeneğini ve bileşik için faizlendirme sıklığını belirleyin; vade sonu tutarı ve toplam faiz anında hesaplanır, hiçbir veri tarayıcınızdan dışarı çıkmaz.

Sonucu Değerlendirirken Bilinmesi Gerekenler

Bu araç matematiksel bir hesaplama sunar, yatırım tavsiyesi değildir; göz önünde bulundurulması gereken birkaç pratik sınır vardır:

• Sonuç brüttür, vergi öncesidir. Mevduat faizinden kesilen stopaj ülkeye ve vadeye göre değişir; net rakamı bulmak için yerel oranı düşmeniz gerekir.
• Oranın sabit kaldığı varsayılır. Gerçek mevduat ve tahvillerde oran vade boyunca değişebilir; bankalar özellikle uzun vadeli hesaplarda oranı yıl içinde birkaç kez güncelleyebilir. Bu araç ise tek bir sabit oranı baştan sona ileriye taşır, dolayısıyla piyasa oranındaki değişiklikleri yansıtmaz.
• Enflasyon hesaba katılmaz. Nominal olarak büyük görünen bir tutar, enflasyon faiz oranından yüksek seyrederse reel olarak alım gücü kaybedebilir; bu yüzden sonucu yorumlarken enflasyon oranıyla karşılaştırmak faydalıdır.
• Ek yatırım veya çekim modellenmez. Formüller, tüm süre boyunca dokunulmayan tek bir toplu tutarı varsayar; düzenli ek para yatırma (örneğin her ay sabit bir miktar ekleme) burada hesaplanmaz ve ayrı bir taksitli birikim hesabı gerektirir.
• Basit ve bileşik faiz arasındaki seçim vade uzunluğuna göre önem kazanır. Kısa vadeli (birkaç aylık) hesaplarda iki yöntem arasındaki fark çoğu zaman küçüktür; asıl fark, yukarıdaki 20 yıllık örnekte görüldüğü gibi uzun vadede ortaya çıkar.